Overslaan naar inhoud

Tijdelijke bescherming voor Ukraïners: anticiperen op het einde van de regeling

welke oplossingen stelt België voor?
15 juni 2026 door
Anna Sussarova & Anna Kolesnikova


Een geprogrammeerd einde met onzekere gevolgen in België

De tijdelijke bescherming verleend aan ontheemden uit Oekraïne in Europa, geactiveerd sinds maart 2022, komt op een vastgestelde vervaldatum van 4 maart 2028, zonder perspectief op een nieuwe verlenging. In België zijn ongeveer 70 600 begunstigden betrokken. Deze vervaldatum roept een centrale vraag op: welke verblijfsoplossingen na het einde van het systeem, terwijl de voorwaarden voor een veilige terugkeer naar Oekraïne volgens de Europese autoriteiten en de Raad van Europa nog steeds niet zijn vervuld.


Het huidige regime is gebaseerd op een uitzonderlijke Europese basis. De geprogrammeerde verdwijning ervan creëert een risico van een massale verschuiving naar de klassieke vreemdelingenrechtelijke regimes, zonder automatisch overgangsmechanisme. België zal dus duizenden situaties individueel moeten behandelen binnen een korte termijn, met een administratieve capaciteit die al onder druk staat.

De weg van asiel: juridisch open maar in de praktijk onuitvoerbaar

In recht kunnen de begunstigden op elk moment een asielaanvraag indienen. België onderzoekt deze aanvragen echter momenteel niet systematisch tijdens de tijdelijke bescherming.

Een veralgemening van deze optie zou leiden tot:

  • een massale congestie van het Federaal Agentschap voor de Vluchtelingen en de Staatlozen;
  • behandeltermijnen die meerdere jaren kunnen duren;
  • een algemene administratieve blokkade, bevestigd door recente Europese jurisprudentie die terugkeermaatregelen verbiedt zolang de aanvraag niet is onderzocht.


De concrete mogelijkheden in België

Economische wegen : een oplossing die in de praktijk beperkt is

De alternatieven die door de Europese Unie worden voorgesteld, zijn gebaseerd op de bestaande verblijfsvergunningen (werk, studie, gezinshereniging, unieke vergunning, Europese blauwe kaart). In België stuit de uitvoering op verschillende beperkingen :

  • al te lange verwerkingstijden voor de unieke vergunning ;
  • hoge economische eisen voor zelfstandigen en verwerkingstijden die de redelijkheid overschrijden ;
  • kwalificatie- en salariscriteria die een aanzienlijk deel van de begunstigden uitsluiten, inclusief degenen die al jaren in tekortsectoren zijn geïntegreerd (transport, bouw, horeca...).


De kaart B : een mogelijke statuswijziging, maar zonder garantie

Een statuswijziging naar de kaart B is technisch mogelijk. Echter :

  • er bestaat geen automatisch recht op de kaart B, zelfs niet na vijf jaar verblijf onder tijdelijke bescherming ;
  • het blijft onzeker of de jaren die onder deze status zijn doorgebracht, worden meegerekend in de berekening van de verblijfsduur bij overgang naar een andere titel (bv. : unieke werknemersvergunning) ;
  • in deze hybride situaties ligt de beslissing bij de discretionaire beoordeling van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), zonder automatische juridische garantie.

De kaart B heeft echter een indirect voordeel : eenmaal verkregen, opent ze de weg naar een aanvraag voor kaart L.

De kaart L : de status van langdurig verblijf

De kaart L (duurzaam verblijvende — onderdaan van een derde land) biedt een solide perspectief op stabiliteit. Essentiële punten :

  • de jaren doorgebracht onder tijdelijke bescherming kunnen in aanmerking worden genomen om te voldoen aan de voorwaarde van vijf jaar legaal en ononderbroken verblijf ;
  • het is echter niet mogelijk om rechtstreeks een kaart L aan te vragen vanuit de status van tijdelijke bescherming, deze valt onder een uitgesloten categorie ;
  • een voorafgaande wijziging van status is noodzakelijk, naar een niet-uitgesloten titel: werknemer (behalve au pair, seizoens- of gedetacheerde werknemer), zelfstandige, of gezinshereniging;
  • het is pas na deze wijziging van juridische basis dat een aanvraag voor een kaart L kan worden ingediend.

Een oproep tot wetgevende creativiteit

Er moet een oplossing worden gevonden voor 4 maart 2027. De enige denkbare en coherente stem is een snelle aanpassing van de regelgeving om de strikte, maar duidelijke criteria voor de overgang van de status van tijdelijke bescherming naar een andere status vast te stellen.

Deze aanpassing zal helpen om 

  • de sectoren die vandaag afhankelijk zijn van deze arbeidskrachten te beschermen.
  • de administratieve veiligheid van de betrokkenen te waarborgen ;
  • de congestie van al overbelaste administratieve instanties (asiel / beroepskaarten / unieke vergunning) te vermijden ;
  • de sociale en economische cohesie te behouden die sinds 2022 is opgebouwd.

De deadline is bekend. De tijd dringt. Het pragmatisme dat het antwoord van 2022 heeft geleid, moet opnieuw de Belgische wetgever inspireren.


Anna Sussarova & Anna Kolesnikova

Advocaten 

T.: +32493419868 

info@pravolex.be





Onze laatste inhoud

Ontdek de nieuwigheden in ons bedrijf!

Votre snippet dynamique s’affichera ici... Ce message s’affiche car vous n’avez pas fourni suffisamment d’options pour en récupérer le contenu.
Anna Sussarova & Anna Kolesnikova 15 juni 2026
Deel deze post