Bent u naar België gekomen in het kader van gezinshereniging met uw Belgische of Europese partner? Maakt u momenteel een scheiding of echtscheiding door? Er is één vraag die telkens terugkomt: verlies ik mijn verblijfsvergunning?
Het antwoord is nooit automatisch, maar het risico is reëel. Hier is wat u moet weten, in duidelijke taal.
Het principe: uw verblijfsrecht blijft 5 jaar lang "onder toezicht"
Wanneer uw verblijf werd toegestaan op basis van gezinshereniging, kan de administratie (de Dienst Vreemdelingenzaken) gedurende de vijf jaar die volgen op de afgifte van bijlage 19 of 19ter (of bijlage 15 indien u met een D-visum bent binnengekomen) terugkomen op uw verblijfsrecht in verschillende situaties:
- beëindiging van het verblijfsrecht van de persoon die u begeleidde of vervoegde;
- vertrek van deze persoon uit België;
- overlijden van deze persoon;
- echtscheiding, nietigverklaring van het huwelijk, beëindiging van het partnerschap, of geen gezamenlijke vestiging meer;
- indien uw verblijf gebaseerd is op de voldoende bestaansmiddelen van de vervoegde persoon en u een "onredelijke" last wordt voor het Belgische socialezekerheidsstelsel.
👉 Goed om te weten: in geval van fraude (valse documenten, schijnhuwelijk enkel om een verblijfsvergunning te verkrijgen, enz.) kan deze intrekking zonder enige tijdsbeperking gebeuren, ook na de 5 jaar.
Wettelijke basis: artikel 40ter en artikel 42quater van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen.
De uitzonderingen die het behoud van uw verblijfsvergunning mogelijk maken
Gelukkig voorziet de wet situaties waarin u uw kaart kunt behouden, ondanks het vertrek, het overlijden van de gezinshereniger, of de echtscheiding.
Bij vertrek van de vervoegde partner/EU-burger
U behoudt uw verblijfsrecht indien uw gemeenschappelijke kinderen in België schoolgaan, of indien u het hoederecht over hen heeft, tot het einde van hun studies.
Bij overlijden van de gezinshereniger
U behoudt uw verblijfsrecht indien:
- uw kinderen in België schoolgaan of u het hoederecht over hen heeft tot het einde van de studies;
EN
- u minstens één jaar in België verblijft;
- u werkt (als werknemer of zelfstandige), of u beschikt over voldoende bestaansmiddelen en een ziekteverzekering voor u en uw familie, of u maakt deel uit van een reeds in België gevestigd gezin dat aan deze voorwaarden voldoet.
Bij echtscheiding, nietigverklaring van het huwelijk of beëindiging van de gezamenlijke vestiging
Het huwelijk, het geregistreerd partnerschap of de gezamenlijke vestiging heeft minstens 3 jaar geduurd, waarvan minstens 1 jaar in België, op de datum waarop de echtscheidingsprocedure werd ingeleid;
OF
het hoederecht over de gemeenschappelijke kinderen werd u toegewezen, bij overeenkomst of bij gerechtelijke beslissing;OF
u werd een omgangsrecht met het minderjarig kind toegekend, en de rechter heeft bepaald dat dit recht in België moet worden uitgeoefend;
OF
bijzonder schrijnende omstandigheden dit vereisen — bijvoorbeeld indien u het slachtoffer bent geweest van huiselijk of familiaal geweld.
OF
het hoederecht over de gemeenschappelijke kinderen werd u toegewezen, bij overeenkomst of bij gerechtelijke beslissing;
EN, in alle gevallen, moet u bovendien aantonen dat:
- u werkt (als werknemer of zelfstandige) in België, of
- u beschikt, voor u en uw familie, over voldoende bestaansmiddelen en een ziekteverzekering die alle risico's in België dekt, of
- u lid bent van een reeds in België gevestigd gezin dat aan deze voorwaarden voldoet.
Wettelijke basis: artikel 42quater, §§ 2 tot 4, van de wet van 15 december 1980.
⚠️ Let op: indien geen van deze vier alternatieve voorwaarden (duur van 3 jaar, hoederecht, omgangsrecht, schrijnende situatie) vervuld is, valt u onder geen enkele wettelijke uitzondering — en wordt de intrekking van uw verblijfsvergunning juridisch mogelijk
De adviezen van de advocaat
Niet wachten op de echtscheiding om te handelen. Als een scheiding zich aftekent, bespreek uw situatie met een advocaat vóór het inleiden van de procedure: de datum waarop deze wordt ingediend, is bepalend voor de berekening van de 3 jaar gezamenlijke vestiging.
Verzamel nuttige bewijzen: arbeidsovereenkomst, loonfiches, bewijzen van integratie, schoolgang van de kinderen, eventuele beslissing over hoederecht of omgangsrecht. Zelfs als deze elementen op zichzelf niets garanderen, versterken ze uw dossier.
Overweeg, indien mogelijk, een statuutwijziging (bijvoorbeeld naar een arbeidsvergunning als werknemer of zelfstandige) terwijl uw F-kaart nog geldig is. Let op: dit soort wijziging vereist doorgaans een hoog inkomensniveau, een universitair diploma en een hooggekwalificeerde functie — een optie die dus niet voor iedereen toegankelijk is.
Bij verzoening met uw partner kan de effectieve hervatting van het samenleven het behoud van uw F-kaart mogelijk maken, aangezien de voorwaarde van gezamenlijke vestiging opnieuw vervuld is.
Raadpleeg een advocaat gespecialiseerd in vreemdelingenrecht bij de eerste tekenen van een breuk. Elke situatie is anders, en enkel een individuele analyse van uw dossier zal toelaten om uw rechten en de mogelijke strategieën precies te bepalen.
Samengevat: een echtscheiding betekent niet automatisch het verlies van uw verblijfsvergunning, maar stelt u wel 5 jaar lang bloot aan een reëel risico, te rekenen vanaf uw aanvraag tot gezinshereniging. De wet voorziet precieze uitzonderingen (duur van samenleven, hoederecht over kinderen, omgangsrecht, huiselijk geweld), gekoppeld aan een voorwaarde van economische stabiliteit. Bij gebrek aan deze criteria is het beter om te anticiperen en zich snel te laten begeleiden door een professional in het vreemdelingenrecht.